Ultimate magazine theme for WordPress.

باغ نظر شیراز | محل برگزاری آئین های رسمی حکام وقت

باغ نظر شیراز

باغ نظر شیراز به نام های عمارت کلاه فرنگی ، باغ موزه ، باغ حکومتی، باغ شاهزاده و مقبره کریم خان نیز مشهور است.اگرچه این باغ قبل از دوران زندیه نیز وجود داشته ، اما سامان دهی، حصار کشی، درخت کاری، خیابان کشی و احداث بنای مختلف آن به دستور و در زمان کریم خان زند صورت گرفته و به همین دلیل او را بانی این باغ می دانند .


آبادانی و رونق این باغ در دوران زندیه به گونه ای بود که ارگ کریمخانی و دیوانخانه کریم خان زند و عمارت هشت ضلعی کلاه فرنگی در محوطه همین باغ ساخته شده و این باغ محل برگزاری آیین های رسمی و مقر حکومت حکام وقت و مملو از درختان سرو و کاج و نارنج بوده است.

تصویری از تابلوی ورودی باغ نظر شیراز
تصویری از تابلوی ورودی باغ نظر شیراز

پلان باغ نظر شیراز

باغ نظر شیراز در اوایل دوره قاجاریه نیز یکی از بهترین باغ های شیراز بوده است. در آن زمان حسین علی میرزا فرمانفرما، فرزند فتحعلی شاه قاجار در دوران حکومت سی ساله خود بر فارس ساختمان هایی به نام «آیینه» و «خورشید» در گوشه شمال غربی باغ ساخت.

تصویری از ساختمان کلاه فرنگی در باغ نظر شیراز
تصویری از ساختمان کلاه فرنگی در باغ نظر شیراز

این کاخ که از چند تالار و اتاق آیینه کاری و ازاره های سنگی حجاری شده تشکیل شده بود در سال ۱۳۱۳ به دلیل احداث خیابان کریم خان زند بخشی از جبهه شمالی آن از بین رفت. بخش هایی نیز برای ساخت اداره آموزش و پرورش،کتابخانه ملی شیراز(شهید آیت الله دستغیب)، هنرستان نمازی و خیابان طالقانی تخریب گردید .دو عمارت فوق نیز تخریب شدند و فقط عمارت کلاه فرنگی باقی ماند.

عمارت کلاه فرنگی حدود ۵/۱متر از سطح زمین بالاتر است و نمای خارجی آن با اسپرها،لچکی ها و طاق نماها و چند کتیبه مزیّن شده است. کاشی کاری های بیرون عمارت شامل مناظری چون شکارگاه و مجالس بزم و گل و بته و تخت سلیمان می باشد و چهار حوض در چهار جهت آن ساخته شده که حوض شمالی ویران گردیده است.

تصویری از نقاشی های موجود در باغ نظر شیراز
تصویری از نقاشی های موجود در باغ نظر شیراز

در گذشته سیستم آبرسانی این حوض ها در ارتباط با قنات رکن آباد بوده است. طرح داخلی بنا(که به موزه پارس موسوم است) هشت ضلعی نامنظمی است که چهار ضلع آن ده متر و چهار ضلع دیگرش پنج متر است و ارتفاعی در حدود دوازده متر دارد. در چهار گوشه این عمارت ، چهار شاه نشین و چهار گوشواره دیده می شود که سقف و شاه نشین ها مقرنس کاری شده اند.

در مدخل ورودی اصلی باغ، سنگاب بزرگ یکپارچه و زیبایی بر روی پایه ای که گل های برجسته آن را در برگرفته قرار دارد. این سنگاب متعلق به مسجد جامع عتیق شیراز بوده که پس از تأسیس موزه پارس به آن جا منتقل شده است. از این باغ کهن و وسیع امروز تنها بخش کوچکی باقی مانده است که مساحت فعلی آن ۷۷۰۰ متر مربع و مساحت زیر بنای آن ۵۸۴ متر مربع است.

تصویری از سنگ های موجود در باغ نظر شیراز
تصویری از سنگ های موجود در باغ نظر شیراز

بر روی دیوارها و طاقچه های عمارت چند مجلس نقاشی اثر آقا صادق نقاش ترسیم شده است. در این نقاشی، صحنه هایی از جنگ نادرشاه افشار با محمد شاه هندی، داستان شیخ صنعان و دختر ترسا، داستان رعنا و زیبا(یوسف و زلیخا) و صحنه ای از یک مکتب خانه دیده می شود. بر روی یک تابلو بزرگ دیگر که روی پارچه کشیده شده نیز عکس کریم خان ، در حالی که مشغول قلیان کشین است و شیخ علیخان، وزیر و منشی او با چند نفر از درباریان دیده می شود.در زیر تابلو نوشته شده:«عمل کمترین جعفر».

در وسط عمارت نیز یک حوض هشت گوش از جنس سنگ مرمر یکپارچه ساخته شده است.دیواره داخلی بنا و اتاق ها از سنگ های مرمر خوش رنگ ساخته شده و بدنه و سقف به نقاشی های مرمر خوش رنگ ساخته شده و بدنه و سقف به نقاشی های سبک زندهی مزیّن و منقوش است.

موزه پارس در باغ نظر شیراز

جسد کریم خان زند، پس از درگذشت وی، در این تالار به خاک سپرده شد ولی در سال ۱۲۰۶ه.ق به فرمان آبا محمدخان قاجار به تهران منتقل شد.عمارت کلاه فرنگی در سال ۱۳۱۶ به موزه پارس تبدیل شد که اشیاء گوناگونی از دوران قبل و بعداز اسلام در آن دیده می شود.

تصویری از ساختمان موزه پارس
تصویری از ساختمان موزه پارس

با ارزشترین آثار این موزه قران خطی مشهور به قرآن هفده من ، نقاشی های آقا صادق نقاش و لطفعلی خان صورتگر و شمشیر کریم خان زند است. در زمان کریم خان زند، در چهار طرف این عمارت، چهار حوضی ساخته شده که دو تای آن بسیار بزرگ بوده است.در سال ۱۳۱۳ که خیابان زند امتداد یافت، حوض سمت شمالی باغ را خراب کرده و سنگ های آن را به باغ آرامگاه حافظ انتقال دادند.

تصویری از داخل موزه پارس شیراز
تصویری از داخل موزه پارس شیراز

با این سنگ ها ، دو حوض در صحن جنوبی و دو حوض در صحن شمالی آرامگاه حافظ ساخته شده است. هم اینک یک حوض بزرگ و دو حوض کوچک در سه طرف عمارت کلاه فرنگی وجود دارد. لبه های این حوض ها از سنگ های بزرگ یکپارچه است و در وسط آنها فواره های سنگی ساخته شده است. پیش از این منبع آبی در پشت کتابخانه ملی(شهیدآیت الله دستغیب) قرار داشته که در سال ۱۳۲۹ در جنوب باغ احداث شده و آب این فواره ها را تأمین می کرده است.

باغ نظر شیراز  یا موزه پارس در تار یخ۱۵ آذر ۱۳۴۱ با شماره ۲۴۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

آدرس باغ نظر شیراز

شیراز ، خیابان کریم خان زند نزدیک به میدان شهدا ، روبروی ارگ کریم خانی

خواهشمندیم در صورتی که قصد سفر به شهر شیراز را دارید برای رزرو تور شیراز با ما در تماس باشید.

منبع : سازمان میراث فرهنگی شیراز

سوالی دارید؟